سفرنامه اسکات وارینگ در ایران

کتاب «سفرنامه اسکات وارينگ در ايران» نوشته اسکات وارينگ
کتاب «سفرنامه اسکات وارينگ در ايران» اثر اسکات وارينگ با نگاهي به جزئيات گفت و شنودهاي نويسنده در سفرش به ايران نوشته شده است. خاطرات، بخش جذاب زندگي افراد هستند و مردم نيز اغلب از خواندن سفرنامه‌ها لذت مي‌برند. به خصوص اگر خاطرات به بخشي از تاريخ ايران مربوط ‌شود؛ جايگاه ويژه‌اي براي مطالعه دارد. کتاب «سفرنامه اسکات وارينگ» از زاويه نگاه شخصي خارجي بيان مي‌شود که براي خواننده ايراني جالب توجه است. شخصي انگليسي تبار به نام اسکات وارينگ به شيراز مي‌آيد، او شيوه زندگاني مردم ايران، نحوه ميهمان‌نوازي، منابع طبيعي ايران و بسياري ديگر را مورد بررسي قرار داده و همه‌ي آنچه که در ايران تجربه و مشاهده کرده را به صورت مکتوب در ‌آورده است. ورود او با فرمانروايي قاجار بر مردم ايران همزمان است.
در پيشگفتار کتاب مي‌خوانيم: «از کمتر کشوري به انداز? ايران ديده شده است: اما گزارش‌هاي دربار? ايران بيشتر به خام? کساني است که زبان پارسي نمي‌دانسته‌اند؛ يا کساني که بيش از آنکه به آئين‌ها و شيوه‌هاي کشوري دورافتاده بنگرند به خواسته‌هاي خود چشم داشته‌اند و يا کساني که تعصب نه همين بر پژوهش‌ها بلکه بر باورهايشان هم چيرگي داشته است.»
مروري بر کتاب «سفرنامه اسکات وارينگ در ايران»
نويسنده در دوراني به ايراني مي‌آيد که جدال بين دولت روس و انگليس و نفوذ روس در دربار ايران حاکم است. همچنين استبداد و جهل و غفلت مردم نيز مشهود است. اسکات وارينگ با بياني از شيوه‌ي سفرهايش و وقت‌گذراني در ايران خواننده را همراه مي‌کند. او در سفرنامه‌اش به قانون‌ها، درآمد، نيروي ارتش، بازرگاني ايران توجه مي‌کند. شيوه‌ي حکومت و پادشاهان و منش ايرانيان از ديگر مواردي است که در «سفرنامه اسکات وارينگ در ايران» به آن اشاره شده است.
بخش اول «سفري به شيراز» نام دارد که داراي سي و پنج فصل است. عناوين فصل يکم تا نهم در اين بخش عبارتند از: «سفر دريايي به بوشهر»، «فرمانرواي بوشهر»، «شيو? سفر»، «رفتن به شيراز»، «گزارشي دربار? يکي از بازماندگان نادرشاه»، «پذيرش خلعت»، «پذيرايي شاهزاده»، «باغ‌هاي ايراني»، در فصل نهم از بخش اول، کتاب به «شيوه ايرانيان در خانه دادن به سپاهيان و نوکران خود ـ ‌بزرگداشت علي (ع) مي‌پردازد.
عنوان بخش دوم «زبان فارسي» است که 9 فصل دارد و درباره نوشتارهاي فارسي، شعر پارسي و شاهنامه فردوسي، غزل‌هاي حافظ و مثنوي است.
کتاب در بخش سوم و پاياني تاريخ ايران از زمان کريمخان تا برافتادن خاندان زند را شرح مي‌دهد.
در بخشي از کتاب مي‌خوانيم:
مهدي‌قلي خان از بزرگان بوشهر مرا به مهماني خواند و از آنچه از آيين و رفتارهايشان پيداست گزارشي مي‌دهم: نزديک ساعت هشت مهمانان گردهمايي را آغاز کردند. چون کسي به اتاق مي‌آمد به شيوه و آئين مسلمانان به او خوشامد مي‌گفتند. همه چيز در بالاترين پاي? تجمل شرقي سامان يافته بود؛ قليان با گلاب: قهو? شيرين در فنجان‌هاي زرين؛ کوتاه سخن اين مهماني هيچ از آب و تاب و شکوه کم نداشت. نزديک ساعت نه شام (خوراک اصلي ايرانيان) را در سيني‌ها به درون آوردند، هر سيني را در برابر دو مهمان نهادند؛ در هر سيني دو بشقاب پلو، يکي پلو مرغ و دو ديگر پلو گوشت گوسفند، در سيني‌ها نزديک هشت بشقاب بود، در برخي شير، دلمه و پنير و در برخي ديگر آميزه‌اي از خوراک‌هاي شور و شيرين بود. در هنگام خوردن، ديدم که مهمانان بارها از درون دو جام افشره‌خوري نوشابه‌اي مي‌نوشند، که نخست پنداشتم سوپ است؛ اما آشکار شد که گونه‌اي شربت است که مي‌پندارند به گوارش خوراک کمک مي‌کند: و به راستي آنان به اين نوشابه نياز دارند، زيرا کمتر سير مي‌نمايند مگر آنکه سيني‌هاي خود را تهي کرده باشند. پيش و پس از شام، بازار گفت‌وگو گرم بود، هر کس در گفت‌وگو بهره‌اي داشت و برخي با سخن از تاريخ شاهان پيشين و يادآوري‌هايي دربار? حکومت کنوني به آن‌ جان مي‌دميدند. اگر ميزبان زير دست و مهمان زير دست باشد به هيچ روي اين گونه نيست؛ از براي چنين ميهماني پارچه‌هاي گرانبها در پيش دري که گذرگاه اوست مي‌گسترند تا از روي آن بگذرد، و اين پارچه از آنِ نوکران او مي‌شود؛ خداوند خانه بسيار دور از اين ميهمان بلند پايه مي‌نشيند، اگر مهمانِ فرادست سخن بگويد، ديگر مردمان نيز سخن گويند، اگر او خاموش است، خاموشي‌اي سنگين ديده مي‌شود. پذيرايي از آدم بلندپاي? ايران به جاي آنکه ماي? خوشي باشد ماي? هراس و نگراني است و رفتنش را با شور و شادي چشم به راهند.
درباره نويسنده کتاب «سفرنامه اسکات وارينگ در ايران»
ادوارد اسکات وارينگ انگليسي تبار که سال 1802 يعني حدود دويست و اندي سال پيش از راه کازرون و فيروزآباد به شيراز سفر مي‌کند. او تمام ديده‌ها و شنيده‌هايش از روزگار ايران را مکتوب کرده است.
درباره ترجمه فارسي کتاب «سفرنامه اسکات وارينگ در ايران»
کتاب «سفرنامه اسکات وارينگ در ايران» را دکتر ابوالقاسم سري به فارسي برگردانده است. انتشارات اساطير چاپ و نشر کتاب را براي دوستدران مطالع? سفرنامه منتشر کرده است.‌
رتبه کتاب «سفرنامه اسکات وارينگ در ايران» در گودريدز: 3.8 از 5