کوی غزل ها

کتاب «کوي غزل‌ها» نوشت? ليلي ابوالعلا
رماني درباب هويت و تقابل سنت و مدرنيسم در کشوري جهان سومي. کتاب «کوي غزل‌ها»، با عنوان اصلي Lyrics Alley، رماني است که با الهام از زندگي شاعر سوداني، حسن عواد ابوالعلا، نوشته شده است؛ اگرچه به‌گفت? ليلي ابوالعلا، نويسند? اين رمان، آن‌چه در کتاب «کوي غزل‌ها» روايت شده، اثري داستاني است که عيناً منطبق با زندگي اين شاعر، که عموي نويسنده بوده، نيست و آميزه‌اي‌ست از واقعيت و خيال.
ليلي ابوالعلا در کتاب «کوي غزل‌ها»، از خلال نقل داستان يک خانواده و روايت سرگذشت شخصيتي از اين خانواده که شخصيت محوري رمان اوست، تصويري از سودانِ ده? 50 ميلادي، يعني دور? شروع استقلال اين کشور، و فرهنگ و اوضاع اجتماعي سودان در آن دوره ارائه داده است.
کتاب «کوي غزل‌ها» رماني دربار? مسائل انسان جهان سومي است و تصويري از جامعه‌اي به دست مي‌دهد که از يک‌سو با سنت پيوند دارد و از سوي ديگر در معرض مدرنيسم قرار گرفته و اين دوگانگي، زندگي افراد اين جامعه را از خود متأثر کرده است.
از ليلي ابوالعلا نقل شده است که او کتاب «کوي غزل‌ها» را به اين قصد نوشته است که تصاوير کليشه‌اي از قحطي و جنگ را که اغلب با کشورش، سودان، در پيوند است، از بين ببرد.
کتاب «کوي غزل‌ها» رماني خوشخوان با پرداختي ظريف و ماهرانه است؛ رماني که، چنانکه در مقدم? مهدي غبرائي بر ترجم? فارسي آن اشاره شده، منتقدي آن را با «سه‌گان? قاهره» از نجيب محفوظ، شامل سه رمان خواندني و مهم «بين‌القصرين»، «قصرالشوق» و «سُکَّريه»، مقايسه کرده است.
متن اصلي کتاب «کوي غزل‌ها» اولين بار در سال 2010 منتشر شده است.

مروري بر کتاب «کوي غزل‌ها»
وقايع کتاب «کوي غزل‌ها»، چنانکه پيش‌تر نيز اشاره شد، در سودان ده? 50 ميلادي و همزمان با استقلال اين کشور اتفاق مي‌افتد.
کتاب «کوي غزل‌ها» داستان مردي به نام نور، از پدري تاجر و خانواده‌اي مرفه، است. نور سوداي شاعري در سر دارد اما پدرش، محمودبيگ، مخالف است و مي‌خواهد او جانشينش شود و کسب‌وکارش را اداره کند. نور با دخترعمويش، ثريا، نامزد کرده است. اين دو، عاشقِ يکديگرند اما سانحه‌اي براي نور اتفاق مي‌افتد که به فلج شدن او مي‌انجامد و اين فاجعه، خانواد? نور را گرفتار بحراني جدي مي‌کند.
در کتاب «کوي غزل‌ها» سودان در دوره‌اي به تصوير کشيده شده که دارد تغيير و تحولاتي را از سر مي‌گذراند. سنت و مدرنيسم در اين کشور در مقابل هم قرار گرفته‌اند و جلوه‌اي از اين تقابل را در کشمکش ميان وهيبه و نبيله، دو همسر محمودبيگ، مي‌بينيم که يکي سنتي است و ديگري، که جوان‌تر و اهل مصر است، مي‌خواهد خود را از سودان و عقب‌ماندگي‌هاي عجين با آن نجات دهد و به مصر برگردد.
اما در اين ميان فرجام کار نور چه خواهد شد؟ آيا او و ثريا ازدواج خواهند کرد و آيا نور مي‌تواند به رؤياي ديرينش که شاعري است دست يابد؟ اين را با خواندن کامل کتاب «کوي غزل‌ها» درخواهيد يافت.

دربار? ليلي ابوالعلا، نويسند? کتاب «کوي غزل‌ها»
ليلي فوأد ابوالعلا (Leila Fuad Aboulela)، متولد 1964، داستان‌نويس، جستارنويس و نمايشنامه‌نويس سودانيِ متولد مصر و مقيم اسکاتلند است.
ابوالعلا داراي ليسانس اقتصاد از دانشگاه خارطوم و دکتراي آمار از دانشگاه اقتصاد لندن است. او در سال 1990 به اسکاتلند رفت و فعاليت ادبي‌اش را در آن‌جا آغاز کرد. ابوالعلا آثارش را به زبان انگليسي نوشته است. آثار او در نشرياتي چون «گاردين»، «واشنگتن پست» و «گرانتا» منتشر شده‌اند و در راديو بي‌بي‌سي دستماي? اقتباس قرار گرفته‌اند. نمايشنامه‌هايي از او هم در راديو بي‌بي‌سي پخش شده است.
بسياري از آثار ليلي ابوالعلا الهام‌گرفته از زندگي و تجربيات خود او هستند. موضوعاتي چون هويت، روابط چندفرهنگي، شکاف ميان شرق و غرب، مهاجرت و معنويت اسلامي از موضوعات اصلي آثار او هستند. منتقدان، آثار ابوالعلا را، به‌دليل به تصوير کشيدن مهاجران مسلمان در غرب و چالش‌هايي که اين مهاجران با آن‌ها درگيرند، تحسين کرده‌اند. آثار او تحسين نويسندگاني چون جي. ام. کوتزي، عبدالرزاق گورنه و بن اوکري را برانگيخته است.
از جمله نويسندگاني که ابوالعلا خود را متأثر از آن‌ها مي‌داند و به آثارشان علاقه‌مند است مي‌توان به نجيب محفوظ، طيب صالح، آنيتا دساي و دوريس لسينگ اشاره کرد.
رمان‌هاي «مترجم» و «مناره» و مجموعه داستان «چراغ‌هاي رنگي» از جمله آثار ليلي ابوالعلا هستند.

دربار? ترجم? فارسي کتاب «کوي غزل‌ها»
کتاب «کوي غزل‌ها» با ترجمه و مقدم? مهدي غبرائي، همراه با يادداشتي در معرفي نويسنده، يادداشتي دربار? کشور سودان و ترجم? مطلبي دربار? اين رمان، در انتشارات نيلوفر منتشر شده است.
مهدي غبرائي، متولد 1324 در لنگرود، از مترجمان مطرح و نام‌آشناي ادبيات داستاني در ايران است. ترجمه‌هاي غبرائي از آثار داستاني جهان بسيار متنوع است و آثار نويسندگاني از سرزمين‌هاي مختلف، از کشورهاي عربي و آفريقايي تا ژاپن و اروپا و امريکا، را در بر مي‌گيرد.
ارنست همينگوي، کازوئو ايشي‌گورو، هاروکي موراکامي، جک لندن، دوريس لسينگ، و. س. نايپُل و هشام مطر از جمله نويسندگاني هستند که غبرايي آثاري از آنها را به فارسي ترجمه کرده است. از ترجمه‌هاي او مي‌توان به کتاب‌هاي «آواي وحش»، «اين ناقوس مرگ کيست؟»، «کافکا در کرانه»، «خانه‌اي براي آقاي بيسواس»، «در کشور مردان»، «دفترهاي مالده لائوريس بريگه»، «بادبادک‌باز»، «زن در ريگ روان» و «ديار خوابگردي» اشاره کرد.