پدران و پسران

کتاب «پدران و پسران» اثر ايوان تورگنيف
رماني که از قله‌هاي ادبيات کلاسيک به شمار مي‌رود و مثل اغلب آثار رئاليستي تصويري از يک دوران به دست مي‌دهد. کتاب «پدران و پسران» از مشهورترين و مهم‌ترين رمان‌هاي قرن نوزدهمي است که شخصيت اصلي‌اش نيز از درخشان‌ترين چهره‌هاي جهان داستاني به شمار مي‌رود.
رمان «پدران و پسران» مهم‌ترين دستاورد ادبي ايوان تورگنيف است که از همان زمان انتشارش تا امروز همواره مورد توجه بوده است.
تورگنيف در کتاب «پدران و پسران» سيماي قهرماني رام‌نشدني را ترسيم کرده که مي‌خواهد خود مسير زندگي‌اش را تعيين کند. تورگنيف تصويري از انساني به دست داده که زاده شدنش را در اجتماع زمانه‌اش احساس مي‌کرد.

مروري بر کتاب «پدران و پسران»
رمان «پدران و پسران» از چند حيث اثري قابل توجه است. يکي به اين دليل که تورگنيف در اين شاهکارش به ترسيم وضعيت اجتماعي و تاريخي روسيه در دوره‌اي پرداخته که طبقات اجتماعي در جامعه کاملا تقسيم شده روسيه در حال فروريختن بود و از اين نظر تورگنيف پيشتاز نويسندگاني به شمار مي‌رود که به ترسيم اين وضعيت پرداخته‌اند.
کتاب «پدران و پسران» به خاطر شخصيت‌ اصلي‌اش نيز اثري متمايز و برجسته به شمار مي‌رود. قهرمان اين رمان، جواني است با نام بازارف که درباره‌اش بسيار نوشته‌اند. ولاديمير نابوکف فصلي از کتابش با عنوان «درسگفتارهاي ادبيات روس» را به رمان «پدران و پسران» اختصاص داده و در جايي از اين فصل درباره بازارف نوشته: «بازارف بي‌شک مردي است قوي؛ و به احتمال زياد اگر دهه بيست عمرش را پشت سر مي‌گذاشت (ما در زماني که تازه از دانشگاه فارغ‌التحصيل شده است، با او روبه‌رو مي‌شويم) در آن سوي افق رمان يک متفکر اجتماعي بزرگ، پزشک برجسته يا انقلابي فعال از کار درمي‌آمد.»
فرزانه طاهري، مترجم کتاب «پدران و پسران»، در بخشي از يادداشت ابتدايي‌اش در اين کتاب به اين نکته اشاره کرده که درباره منبع الهام يا الگوهاي شخصيت بازارف بسيار سخن گفته‌اند: مثلا اينکه او ترکيبي بوده از دابروليوبفِ منتقد مشهور، شخصي به نام دکتر پاولف که تورگنيف در ارل با او آشنا شده بود، و شخصي به نام پرئوبراژنسکي، از دوستان دابروليوبف که با نشريه راديکال «معاصر» همکاري مي‌کرد.
خود تورگنيف در خاطراتش اشاره کرده که قهرمان رمان «پدران و پسران» از پزشک جواني در شهرستان الهام گرفته شده که نويسنده سخت تحت تاثيرش بوده است: «در اين مرد خارق‌العاده در نظر من آن اصلي که به ندرت صورت مي‌بندد و هنوز در حال پخته شدن است مجسم شده؛ اصلي که بعدتر نام نيهيليزم گرفت. تاثير اين مرد بر من بسيار قدرتمند بود و در عين حال کاملا واضح هم نبود؛ از همان ابتدا قادر نبودم تعريفش کنم... سخت آزرده بودم که حتي در يک اثر ادبي هم اشاره‌اي به آنچه همه‌جا حس مي‌کردم نمي‌شد يافت.»
تورگنيف معتقد بود که قهرمان رمان «پدران و پسران» مدرن‌ترين و به يادماندني‌ترين قهرمان او از کار درآمده است. بازارف شخصيتي تاثيرگذار در تاريخ ادببات به شمار مي‌رود. او را منبع الهام راخميتف، شخصيت رمان «چه بايد کرد؟» چرنيشفسکي، راسکلنيکف و ايوان کارامازوف داستايفسکي، مارک واوخف گنچارف و بسياري شخصيت‌هاي مثبت ديگر دانسته‌اند.
بازارف در رمان «پدران و پسران» شخصيتي است که بر خلاف جهت آب حرکت مي‌کند. او قاطع و مقاوم است و در جريان مداواي فردي که بيماري مسري داشته مي‌ميرد اما تصويري به يادماندني از خود باقي مي‌گذارد. تصوير جواني که نظم هميشگي وضعيت موجود را به چالش مي‌کشد و بسيار پرسش‌گر است و روحيه‌اي دارد که مي‌توان او را روشنفکري دانست که در هيچ قيد و بندي نمي‌گنجد.
مبناي ترجمه فرزانه طاهري در کتاب «پدران و پسران» دو ترجمه انگليسي اثر بوده است. اما او در موارد اختلاف ميان اين دو ترجمه به دو ترجمه انگليسي قديمي و نيز ديگر ترجمه فارسي اين رمان، که سال‌ها پيش توسط مهري آهي منتشر شده بود، رجوع کرده است.

درباره ايوان تورگنيف نويسنده کتاب «پدران و پسران»
ايوان سرگئيويچ تورگنيف، نويسنده و شاعر قرن نوزدهم روسي، در سال 1818 در خانواده ملاک ثروتمندي در ارل، در روسيه مرکزي، متولد شد. کودکي و نوجواني را در املاکي روستايي سپري کرد و در آنجا توانست شاهد زندگي بردگان و بدترين شکل رابطه ميان ارباب و برده باشد. مادرش زني بود سخت مستبد که زندگي را به کام دهقانان و همچنين اعضاي خانواده تلخ مي‌کرد. تورگنيف به سن دانشگاه که رسيد به دانشگاه مسکو رفت و پس از آن راهي پترزبورگ شد. او در سال 1838 به قصد ادامه تحصيل از کشور خارج شد و به آلمان رفت. تورگنيف پس از چند سال در حالي به کشور زادگاهش بازگشت که با ديدن وضعيت کشورهاي غربي شيفته آنجا شده بود. با بازگشت به روسيه تورگنيف به سراغ نوشتن رفت. ابتدا شعر مي‌سرود. او طرح‌واره‌هايي هم در نقد نظام سرواژ روسيه نوشت چرا که خود از نزديک شاهد برخورد زمين‌داران با رعايا بود. انتشار اين متن‌ها باعث شهرت تورگنيف شد و پس از آن يک نمايشنامه هم از او منتشر شد. تورگنيف در سال 1852 دستگير شد و سپس به ملک مادري‌اش تبعيد شد. در اينجا بود که به سراع نوشتن رمان رفت. تورگنيف پس از انتشار چندين رمان و از جمله اثر مشهورش «پدران و پسران» از روسيه خارج شد و ابتدا در بادن-بادن و سپس در پاريس ساکن شد و سرانجام در سال 1883 از دنيا رفت. «شکارچي در سايه‌روشن زندگي»، «آشيانه اشراف»، «رودين»، «سه داستان عاشقانه»، «يک ماه در دهکده» و «دفتر شعرهاي منثور» برخي از آثار تورگنيف است که به فارسي منتشر شده‌اند.

درباره ترجمه کتاب «پدران و پسران»
کتاب «پدران و پسران» با ترجمه فرزانه طاهري در نشر مرکز منتشر شده است.
فرزانه طاهري، متولد 1337 در تهران، از مترجمان باسابقه ايراني است. طاهري پس از تحصيلات ابتدايي و متوسطه براي تحصيل در رشته ادبيات وارد دانشگاه تهران شد. او از همان سال‌ها به ترجمه هم مي‌پرداخت. او همچنين مدتي به عنوان ويراستار هم به فعاليت پرداخته است. طاهري در چند زمينه به ترجمه پرداخته اما عمده کار او مربوط به ترجمه متون ادبي و هنري است. او همچنين پس از درگذشت همسرش، هوشنگ گلشيري، مديرينت بنياد گلشيري را هم بر عهده داشته است. «خانم دلوي»، «عطش امريکايي»، «مسخ» و «درآمدي بر ساختارگرايي در ادبيات» برخي از ترجمه‌هاي طاهري هستند.