دراکولا

کتاب «دراکولا» اثر برام استوکر
نقطه آغاز خون‌‌‌‌‌‌‌آشام‌‌‌‌‌‌‌هاي متاخر که تاثيرش نه تنها در ادبيات بلکه در فرهنگ مدرن قابل مشاهده است. کتاب «دراکولا» رماني در ژانر وحشت و گوتيک است که تاثيري شگرف بر نويسندگان و هنرمندان پس از خود باقي گذاشته است.
برام استوکر در رمان «دراکولا» شخصيتي با نام کنت دراکولا آفريده که از مشهورترين شخصيت‌‌‌‌‌‌‌هاي تاريخ رمان است. اين رمان داستان خون‌آشامي ناميرا است که زندگان را طعمه خود مي‌‌‌‌‌‌‌کند.
استوکر را نمي‌‌‌‌‌‌‌توان مبدع شخصيت خون‌‌‌‌‌‌‌آشام دانست چرا که رد خون‌‌‌‌‌‌‌آشام‌‌‌‌‌‌‌ها را مي‌‌‌‌‌‌‌توان تا قصه‌‌‌‌‌‌‌ها و افسانه‌‌‌‌‌‌‌هاي کهن پي گرفت اما استوکر با نوشتن کتاب «دراکولا» بي‌‌‌‌‌‌‌شک شکلي تازه و مدرن از دراکولا ارايه کرد. برام استوکر رمان‌‌‌‌‌‌‌هاي زيادي نوشته است اما مشهوترين آنها کتاب همين رمان «دراکولا» است که به خاطر حضور خون‌‌‌‌‌‌‌آشام رعب‌‌‌‌‌‌‌آورش شهرتي فراوان دارد.
کتاب «دراکولا» نخستين‌‌‌‌‌‌‌بار در سال 1897 منتشر شد و از آن زمان تا امروز همواره به زبان‌‌‌‌‌‌‌هاي مختلف ترجمه و منتشر شده است. دستنوشته‌‌‌‌‌‌‌هاي متن اصلي رمان «دراکولا» تاکنون هيچ‌‌‌‌‌‌‌گاه به صورت کامل منتشر نشده و نزد يکي از مجموعه‌‌‌‌‌‌‌داران کتاب‌‌‌‌‌‌‌هاي نفيس در اروپا است.
کتاب «دراکولا» تاکنون بارها و به صورت‌‌‌‌‌‌‌هاي مختلف مثلا به صورت خلاصه شده يا مصور به فارسي ترجمه شده است. اين رمان اولين‌‌‌‌‌‌‌بار در سال 1318 با ترجمه علي‌‌‌‌‌‌‌اکبر کسمايي در ايران منتشر شد و اين ترجمه در واقع تلخيصي از متن اصلي کتاب بود. يکي از ترجمه‌‌‌‌‌‌‌هاي کتاب «دراکولا» توسط محمود گودرزي انجام شده که در نشر برج منتشر شده است.

مروري بر کتاب «دراکولا»
شخصيت محوري کتاب «دراکولا» يکي از به‌‌‌‌‌‌‌يادماندني‌‌‌‌‌‌‌ترين و تاثيرگذارترين شخصيت‌‌‌‌‌‌‌هاي ادبيات ژانر وحشت و داستان‌‌‌‌‌‌‌هاي ترسناک است. خون‌‌‌‌‌‌‌آشام ناميراي اين رمان، کنت دراکولا، در پي به دام انداختن گروهي از انسان‌‌‌‌‌‌‌ها و به دست آوردن خون‌‌‌‌‌‌‌هاي تازه است و براي اين کار نقل مکان مي‌‌‌‌‌‌‌کند تا قلمرو خود را گسترش دهد.
اما آنچه اين‌‌‌‌‌‌‌بار متفاوت است نبرد و مقاومت گروهي از زنان و مرداني است که مي‌‌‌‌‌‌‌خواهند کنت دراکولا را از بين ببرند. جاناتان هارکر و دکتر هلسنيگ دو تن از اين افراد هستند و رمان «دراکولا» نيز با يادداشت‌‌‌‌‌‌‌هاي هارکر آغاز مي‌‌‌‌‌‌‌شود. او در يادداشت‌‌‌‌‌‌‌هايش به تاريخ سوم ماه مه نوشته که شب مونيخ را ترک کرده و صبح روز بعد به وين رسيده است. نشانه‌‌‌‌‌‌‌هايي از تشويش و بحران به مرور در يادداشت‌‌‌‌‌‌‌هاي او نمايان مي‌‌‌‌‌‌‌شود. مثلا اين‌‌‌‌‌‌‌که او تمام شب خواب‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هايي آشفته ديده اگرچه تختش در هتل به اندازه کافي راحت بوده است. سگي نيز تمام شب زير پنجره‌‌‌‌‌‌‌اش زوزه کشيده و هارکر مي‌‌‌‌‌‌‌گويد شايد اين موضوع با آشفتگي خوابش مرتبط باشد. در بين يادداشت‌‌‌‌‌‌‌هاي هارکر به مرور اسم کنت دراکولا مي‌‌‌‌‌‌‌آيد و معلوم مي‌‌‌‌‌‌‌شود کنت به هارکر گفته که به هتل کرون طلايي بود. هارکر به محض آنکه به اين هتل مي‌‌‌‌‌‌‌رسد نامه‌‌‌‌‌‌‌اي دريافت مي‌‌‌‌‌‌‌کند که دراکولا برايش فرستاده و در آن نوشته: «دوست من، به کوه‌هاي کارپات خوش آمديد. مشتاقانه چشم‌انتظارتانم. امشب خوب بخوابيد. دليجان فردا ساعت سه به‌سوي بوکوفينا حرکت خواهد کرد؛ جايي در آن براي شما نگه داشته‌ايم. کالسکه‌ من در گردنه‌ بورگو منتظرتان خواهد بود و شما را نزد من خواهد آورد. اميدوارم سفرتان از لندن سفري خوش بوده باشد و از اقامت در سرزمين دل‌انگيز من لذت ببريد.»
کتاب «دراکولا» ويژگي‌‌‌‌‌‌‌هاي چند ژانر مختلف ادبي را دارد و به جز اين، بر اساس نظريه‌‌‌‌‌‌‌هاي گوناگون نظير روان‌‌‌‌‌‌‌کاوي و فمينيستي و سياسي و... مورد نقد و بررسي قرار گرفته است. در اين رمان با مضاميني چون نقش و جايگاه زنان در عصر ويکتوريايي، مهاجرت و مسئله استعمار روبرو هستيم و اين‌‌‌‌‌‌‌ها همه باعث شده که رمان «دراکولا» با تفسيرهاي مختلف روبرو شود. بر اساس ديدگاهي سياسي، برخي اين نظر را مطرح کرده‌‌‌‌‌‌‌اند که اين رمان استعاره‌‌‌‌‌‌‌اي از زمين‌‌‌‌‌‌‌داران طماع و حريصي است که در دوران قحطي بزرگ در سده نوزدهم مستاجران را در تنگناي شديد قرار مي‌‌‌‌‌‌‌دادند و بر اين اساس مردگان زنده‌‌‌‌‌‌‌نما در اين داستان به نوعي با دهقانان تهي‌‌‌‌‌‌‌دست مقايسه شده‌‌‌‌‌‌‌اند.
اما اهميت رمان «دراکولا» به تاثيرات گسترده‌‌‌‌‌‌‌اي که از خود باقي گذاشته هم برمي‌‌‌‌‌‌‌گردد. اين رمان تاکنون در بسياري از آثار ادبي، تتاتر و سينما مورد اقتباس قرار گرفته است و در واقع دراکولا به شکل‌‌‌‌‌‌‌هاي مختلف تکرار شده است و به اين ترتيب مي‌‌‌‌‌‌‌توان گفت که اين رمان بخشي از ميراث فرهنگي مدرن است.
استوکر پيش از آنکه به سراغ نوشتن کتاب «دراکولا» برود اطلاعات زيادي درباره داستان‌‌‌‌‌‌‌ها و افسانه‌‌‌‌‌‌‌هاي مربوط به خون‌‌‌‌‌‌‌آشامان به دست آورده بود. او به طور خاص هشت سال مشغول مطالعه و تحقيق در فرهنگ‌‌‌‌‌‌‌هاي اروپايي بود و هرجا چيزي درباره افسانه‌‌‌‌‌‌‌هاي مربوط به خون‌‌‌‌‌‌‌آشام‌‌‌‌‌‌‌ها پيدا مي‌‌‌‌‌‌‌کرد با اشتياق مي‌‌‌‌‌‌‌خواند.
کتاب «دراکولا» رمان بخش‌‌‌‌‌‌‌بندي شده‌‌‌‌‌‌‌اي است که به صورت خاطرات ثبت شده، تلگراف‌‌‌‌‌‌‌ها و نامه‌‌‌‌‌‌‌هاي ارسال شده بين شخصيت‌‌‌‌‌‌‌هاي مختلف اين داستان نوشته شده است. ويژگي‌‌‌‌‌‌‌هاي سبکي اين رمان و امکانات روايي و تکنيکي که استوکر در اين رمان به کار گرفته، نظير ارايه چند زاويه ديد مختلف، نويسندگان زيادي را در قرن نوزدهم تحت تاثير قرار داد و اين يکي ديگر از وجوه اهميت اين رمان است.

درباره برام استوکر نويسنده کتاب «دراکولا»
برام استوکر با نام اصلي آبراهام استوکر، نويسنده مشهور ايرلندي است که در نوامبر 1847 متولد شد. او در سال‌‌‌‌‌‌‌هاي کودکي‌‌‌‌‌‌‌اش با بيماري سختي روبرو بود به شکلي که بدون کمک ديگران امکان زندگي عادي برايش وجود نداشت. وضعيت زندگي استوکر در اين دوره تاثيري عميق بر او گذاشت به شکلي که بعدها رد اين تجربيات به داستان‌‌‌‌‌‌‌هايش هم کشيده شد. استوکر البته توانست بيماري‌‌‌‌‌‌‌اش را پشت سر بگذارد و وقتي سلامتش را به دست آورد به زندگي عادي بازگشت. او در دانشگاه دوبلين و در رشته‌‌‌‌‌‌‌هاي رياضيات و تاريخ و آهنگسازي تحصيل کرد، مدتي به روزنامه‌‌‌‌‌‌‌نگاري پرداخت و به دليل علاقه‌‌‌‌‌‌‌اش به تئاتر به سمت اين هنر کشيده شد و با يک هنرپيشه تئاتر ازدواج کرد. استوکر با همسرش به لندن رفت و در آنجا به عنوان مدير تئاتر فعاليت کرد. اما شهرت اصلي استوکر به خاطر رمان‌‌‌‌‌‌‌ها و داستان‌‌‌‌‌‌‌هايش و طور خاص رمان «دراکولا» است. «ملکه ترا» و «ميهمان دراکولا» از ديگر کتاب‌‌‌‌‌‌‌هاي استوکر است که به فارسي منتشر شده‌‌‌‌‌‌‌اند.

درباره ترجمه کتاب «دراکولا»
کتاب «دراکولا» با ترجمه محمود گودرزي در نشر برج منتشر شده است.
محمود گودرزي، متولد 1356 در شيراز، مترجم است. او در رشته زبان و ادبيات فرانسوي تحصيل کرده و از ميانه دهه هشتاد به ترجمه ادبي و ترجمه آثار سينمايي مشغول است. «مرگ اليويه بکاي و داستان‌هاي ديگر»، «نانتاس»، «کارميلا»، «اتاق قرمز»، «گذرگاه تاريک»، «پولين»، «زن سياه‌پوش» و «کولاک» عناوين برخي از ترجمه‌هاي گودرزي هستند.