ایران جامعه کوتاه مدت - و 3 مقاله دیگر

کتاب «ايران، جامعه کوتاه مدت و 3 مقاله ديگر» اثر محمدعلي همايون کاتوزيان، ترجمه عبدالله کوثري، نشر ني
چهار مقاله که در هريک مسايل و موانع تاريخي توسعه اقتصادي و سياسي ايران بررسي شده‌اند. براي علاقه‌مندان رشته‌هاي اقتصاد و تاريخ و همچنين نقد ادبي، محمدعلي همايون کاتوزيان نامي آشنا به شمار مي‌رود. او، که در آثار مختلفش به مسايل مربوط به جامعه ايران پرداخته، در چهار مقاله‌اي که در کتابي با عنوان «ايران، جامعه کوتاه مدت و 3 مقاله ديگر» منتشر شده، به طور خلاصه به ريشه‌هاي تاريخي مسايل اقتصادي و سياسي جامعه ايران توجه کرده است.
عبدالله کوثري، مترجم نام‌آشناي معاصر، سال‌ها پيش ابتدا مقاله «ايران، جامعه کوتاه‌مدت» کاتوزيان را به فارسي برگرداند که با استقبال خوبي روبرو شد. همين نکته باعث شد که او تصميم بگيرد مقالاتي ديگر از دکتر کاتوزيان را هم ترجمه کند و آنها را در قالب يک کتاب منتشر کند.
حاصل اين کار در کتاب «ايران، جامعه کوتاه مدت و 3 مقاله ديگر» قابل مشاهده است. کوثري در بخشي از يادداشت کوتاه ابتداي کتاب به اين نکته اشاره کرده که مقالات اين کتاب توسط کاتوزيان در اختيار او قرار گرفته و خود او ترجمه‌ها را مطالعه کرده و پيشنهادهايي به خصوص در مورد برخي اصطلاحات سياسي در دو مقاله اول ارايه کرده است.

مروري بر کتاب «ايران، جامعه کوتاه مدت و 3 مقاله ديگر»
موضوعاتي که در مقالات کتاب «ايران، جامعه کوتاه مدت» مورد توجه بوده‌اند بخشي از مهم‌ترين مسايل جامعه معاصر ايران به شمار مي‌روند که اغلب‌شان در گذشته ريشه دارند.
مقاله اول کتاب که عنوان کتاب نيز از آن برگرفته شده، «ايران جامعه کوتاه‌مدت» نام دارد. محمدعلي کاتوزيان در اين مقاله به بررسي مشکلات توسعه سياسي و اقتصادي بلندمدت در ايران پرداخته است. آن‌گونه که از عنوان مقاله هم برمي‌آيد، اين متن بر اين ايده سوار شده که ايران برخلاف جامعه درازمدت اروپا جامعه‌اي کوتاه‌مدت بوده است. کاتوزيان معتقد است که دليل اين مسئله فقدان يک چهارچوب استوار و خدشه‌ناپذير قانوني است که ميتوانست تداومي درازمدت را تضمين کند. به عبارتي، برخلاف اريستوکراسي سنتي اروپا يا حتي طبقه بازرگان اين جوامع در ايران مالکيت و موقعيت اجتماعي عمري کوتاه داشت، دقيقا به اين خاطر که اين امتيازات چيزي شخصي شناخته مي‌شد و در شمار حقوق اجتماعي موروثي و نقض‌ناشدني نبود. کاتوزيان معتقد است جامعه کوتاه‌مدت هم علت و هم معلول فقدان ساختار در تاريخ ايران بوده است. مشکل مشروعيت و جانشيني، بي‌اعتباري جان و مال و مشکل انباشت و توسعه مسائلي هستند که در اين مقاله به آنها توجه شده است.
«مشروعيت و جانشيني در تاريخ ايران» عنوان مقاله دوم کتاب «ايران، جامعه کوتاه مدت» است. اين مقاله با تاکيد بر اين واقعيت که حکومت در ايران باستان استبدادي بود، به مسايل مختلف اين ساختار و از جمله انحصار ثروت و قدرت در دست حکومت‌ها توجه کرده است. کاتوزيان معتقد است که فره ايزدي اسطوره يا نظريه‌اي بود که حکومت استبدادي را توجيه مي‌کرد.
مقاله سوم کتاب «ايران، جامعه کوتاه مدت»، «انقلاب براي قانون» نام دارد. کاتوزيان در اين مقاله به تلاش جامعه ايران در روند نهضت مشروطه براي برقراري حکومت قانون توجه کرده است. يعني به رخدادي که در آن براي اولين‌بار در طول تاريخ ايران، حکومت مشروط به مجموعه‌اي از قوانين بنياني شد که محدوده قدرت اجرايي را مشخص و به گونه‌اي دقيق حقوق و وظايف دولت و جامعه را تعيين مي‌کرد.
مقاله چهارم کتاب «ايران، جامعه کوتاه مدت» به نوعي ادامه مقاله سوم است. اين مقاله با عنوان «ملک‌الشعرا در دوران مشروطه»، شرحي از زندگي و آثار بهار در متن انقلاب مشروطه است. بهار از آخرين شاعران بزرگي است که در چهارچوب شعر کلاسيک فارسي شعر مي‌سرود اگرچه بخش بزرگي از اشعارش دورنمايه‌اي نو دارد. در عين‌حال، بهار چهره‌اي است که در جريان انقلاب مشروطه هم در مقام روزنامه‌نگار و هم به عنوان نماينده مجلس فعال بود.
مقالات کتاب «ايران، جامعه کوتاه مدت و 3 مقاله ديگر»، هريک به طور خلاصه به مسايل کانوني جامعه ايران توجه کرده‌اند. مقالات اين کتاب نشان‌دهنده تنوع علايق محمدعلي کاتوزيان نيز هست. اين چهار مقاله در کنار هم شمايي کلي از مسايل تاريخي جامعه ايران که همچنان ادامه دارند به دست داده است.

درباره محمدعلي همايون کاتوزيان نويسنده کتاب «ايران، جامعه کوتاه مدت و 3 مقاله ديگر»
محمدعلي همايون کاتوزيان، متولد 26 آبان 1321 در تهران، اقتصاددان، پژوهشگر علوم سياسي، تاريخ‌نگار و منتقد ادبي است. کارنامه آثار منتشر شده‌اش نيز نشان مي‌دهد که او علايق و دغدغه‌هايي متنوع داشته و در زمينه‌هاي مختلف مربوط به ايران آثاري متعدد نوشته است. محمدعلي همايون کاتوزيان تحصيلات متوسطه‌اش را در دبيرستان البرز گذراند و سپس وارد دانشگاه تهران شد اما يک سال بعد از آن براي خواندن درس اقتصاد به انگلستان رفت. او مدرک کارشناسي‌اش را در سال 1967 از دانشگاه بيرمنگام گرفت. يک سال پس از آن مدرک کارشناسي‌ ارشد را از دانشگاه لندن گرفت و در سال 1984 نيز دکترايش را از دانشگاه کنت در کانتربري گرفت. او در سال‌هاي مختلف در دانشگاه‌هايي در انگلستان، کانادا، ايران و امريکا به تدريس اقتصاد پرداخت و در سال‌هاي اخير در بخش مطالعات شرقي دانشگاه آکسفورد فعاليت کرده است.

درباره ترجمه کتاب «ايران، جامعه کوتاه مدت و 3 مقاله ديگر»
کتاب «ايران، جامعه کوتاه مدت» با ترجمه عبدالله کوثري در نشر ني منتشر شده است.
عبدالله کوثري، متولد 1325 در همدان، از مهم‌ترين و شناخته‌شده‌ترين مترجمان سال‌هاي اخير ايران است که آثار متعددي به خصوص در زمينه ادبيات با ترجمه او منتشر شده است. کوثري پيش از آنکه به ترجمه بپردازد شعرهايي در نشريات مختلف منتشر کرده بود و درواقع به عنوان شاعر شناخته مي‌شد و حتي در ده شب گوته نيز شعر خوانده بود. کوثري تحصيلات دانشگاهي‌اش را در رشته اقتصاد در دانشگاه ملي سابق سپري کرد و پس از آن مدتي براي تکميل زبان انگليسي به انگلستان رفت و پس از بازگشت به ايران در کتابخانه دانشگاه ملي به کار مشغول شد. او تا چند سال به عنوان مترجم و ويراستار با پژوهشگاه‌ها و دانشگاه‌ها همکاري داشت اما در سال 1359 با کناره‌گيري از اين مشاغل به عنوان مترجم حرفه‌اي به کار مشغول شد و البته گاهي نيز به ويراستاري پرداخت. در کار ترجمه کوثري تمرکز ويژه‌اي بر ادبيات امريکاي لاتين داشته و تعدادي از شاهکارهاي نويسندگان امريکاي لاتين توسط او به فارسي برگردانده شده‌اند. او جوايزي هم براي ترجمه کسب کرده است. «دن کاسمورو»، «حکومت نظامي»، «ايران، جامعه کوتاه مدت»، «ريچارد سوم»، «ائوريپيدس»، «سنکا»، «جنگ آخر زمان»، «سور بز»، «پوست انداختن» و «مرگ در آند» برخي از ترجمه‌هاي عبدالله کوثري هستند.