درباره تجدد سیاست فرهنگ

کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» اثر عباس ميلاني

مقاله‌ها و گفت‌وگوهايي درباره تجدد، خصوصاً تجدد ايراني، و نسبت آن با سنت و فرهنگ و سياست. کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» منتخبي از مقالات، سخنراني‌ها و مصاحبه‌هاي چهل سال اخير عباس ميلاني است.

عباس ميلاني در مقالات و گفت‌وگوها و سخنراني‌هايي که از او در کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» گردآوري و منتشر شده، بر آن است که از خلال بحث درباب تجدد در ايران و جهان، بر زواياي گوناگون تجدد در ايران و نسبت آن با سنت نور بتاباند و تجدد ايراني را در متن تجدد در جهان و نيز در متن ادبيات و هنر و سياست و ميراث فکري و فرهنگي ايراني مورد بررسي قرار دهد.

در کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» گاه تجدد از منظر و چشم‌انداز فرهنگ مورد بررسي قرار مي‌گيرد، گاه بر رابطه ميان زيبايي‌شناسي و آثار هنري و ادبي با تجدد نور تابانده مي‌شود و گاهي هم از چشم‌اندازي سياسي به مقوله تجدد نگاه مي‌شود.

در کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» از يک تجدد ايرانيِ مرتبط با سنت‌هاي ايراني سخن مي‌رود.

مروري بر کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ»

عباس ميلاني در کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» از چالش تجدد در ايران و رابطه تنگانگي که در اين زمينه ميان تحولات فرهنگي و زيبايي‌شناختي و سياسي وجود دارد سخن مي‌گويد و اگر هم در اين ميان به شرح و بررسي تجربه‌هاي سياسي کشوري ديگر مي‌پردازد، باز هدفش ارائه درکي بهتر از تجدد ايراني از چشم‌اندازي غيرايراني است.

نگاه ميلاني به رابطه سنت و تجدد در ايران در کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» نه مبتني بر تأکيد بيش از حد بر گسست تجدد از سنت و نبود هيچ نسبت و خط‌وربط و پيوندي ميان آن‌ها و نه مبتني بر اين‌هماني سنت و تجدد و بي‌اعتنايي به تجدد از اين رهگذار است.

ميلاني در کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» به وجوهي از سنت‌هاي ايراني نظر دارد که نمايانگر تجدد و واجد ظرفيت‌هايي نو هستند و قابليت به‌روز شدن دارند. او از همين منظر است که در اين کتاب از ضرورت يک تجدد ايرانيِ غيرغربي و برآمده از دل سنت‌هاي ايراني سخن مي‌گويد و به نقد شناخت کمِ ايرانيان از سنت‌هاي خود و وجوه مترقي و متجددانه اين سنت‌‌ها مي‌پردازد و همچنين رويکردهاي شرق‌شناسانه به ايران را نقد مي‌کند و بر ضرورت شناخت ايرانيان از ايران و سنت‌هاي فرهنگي آن، نه از چشم غربي و از طريق مطالعات شرق‌شناسانه غربيان، بلکه از طريق رجوع مستقيم به ميراث فرهنگي ايران و شناخت اين ميراث از درون و از چشم ايراني و در زمينه هويت و فرهنگ و تاريخ ايران تأکيد مي‌کند.

ميلاني در کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» مسير درست تجدد در ايران را نه تقليد از مدرنيته غربي بلکه رجوع به بخش‌هايي از ميراث فکري و فرهنگي ايران مي‌داند که قابليت امروزي شدن دارند و در آن‌ها عنصري از انديشه مترقي و مدرن نهفته است.

در کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» همچنين از تأثيراتي سخن مي‌رود که ميراث فکري و فرهنگي ايران بر جريان تجدد در غرب داشته است.

کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» کندوکاوي در عالم فرهنگ و هنر و ادبيات و سياست ايران در پي ردپاهاي تجدد است. در بخشي از اين کتاب، کارنامه بعضي از اهل فرهنگ ايران، از منظر رابطه آن‌ها با تجدد، مرور و بررسي شده است.

کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» از مقدمه‌اي کوتاه و مطالبي تنظيم‌شده در سه بخش به نام‌هاي «سياست و حکومت در امريکا»، «تحولات و موانع تجدد در ايران» و «برشي از زندگي و کارنامه برخي از فرهنگ‌سازان» تشکيل شده است.

مطالبي که در بخش‌هاي سه‌گانه کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» مي‌خوانيد عبارتند از: «ريگان و پايه‌هاي قدرت او»، «چالش‌هاي دموکراسي در امريکا»، «بحثي ديگر درباره تجدد در ايران»، «سنت و تجدد در ادبيات فارسي»، «ميراث ايران در تجدد غرب»، «تساهل و تولرانس مذهبي در ايران»، «شاه، جنبش تجدد و دشمنان آن»، «بررسي و تحليل اسناد جديد محرمانه منتشرشده در امريکا در مورد ايران»، «چالش‌هاي بنيان‌هاي نظري دموکراسي و تئوکراسي»، «تولد و تجدد بيضايي»، «سخناني درباره بهرام بيضايي در جشنواره تيرگان»، «تجدد مسکوب»، «اخوان ثالث و مسأله تجدد»، «درباره گفتگوي برنامه پرگار با ابراهيم گلستان»، «مصاحبه فيروزه خطيبي با عباس ميلاني»، «گفتگوي روجا اسدي با عباس ميلاني» و «گفتگوي ماندانا زنديان با عباس ميلاني».

کتاب «درباره تجدد، سياست، فرهنگ» در نشر نو منتشر شده است.

درباره عباس ميلاني

عباس ملک‌زاده ميلاني، متولد 1328 در تهران، استاد دانشگاه، پژوهشگر، مورخ، ايران‌شناس، مؤلف و مترجم ايراني ساکن امريکاست. او داراي ليسانس علوم سياسي و اقتصاد از دانشگاه برکلي، کاليفرنيا و دکتراي علوم سياسي از دانشگاه هاوايي است.

ميلاني تدريس در دانشگاه ملي ايران (دانشگاه شهيد بهشتي فعلي)، بين سال‌هاي 1354 تا 56، و تدريس در دانشکده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران، بين سال‌هاي 1358 تا 66 خورشيدي، را در کارنامه کاري خود دارد. او هم‌اکنون مدير برنامه مطالعات ايراني دانشگاه استنفورد و استاد فراخواندة دانشکدة علوم سياسي اين دانشگاه است.

کتاب «معماي هويدا» معروف‌ترين اثر تأليفي عباس ميلاني است. از ديگر آثار تأليفي او مي‌توان به کتاب «تجدد و تجددستيزي در ايران» و از ترجمه‌هايش مي‌توان به کتاب‌هاي «مرشد و مارگريتا»، «دولت و جامعه مدني» و «جريان‌هاي اصلي در مارکسيسم: برآمدن، گسترش و فروپاشي» اشاره کرد.