کتاب «گفتگو در کاتدرال» اثر ماريو بارگاس يوسا
از مهمترين رمانهاي ادبيات امريکاي لاتين که با ظرافتي خاص به سيماي امريکاي لاتين و ديکتاتوريهاي آن پرداخته است. رمان «گفتگو در کاتدرال» در سال 1969 به عنوان سومين رمان يوسا منتشر شد. يوسا در زمان نوشتن اين رمان هنوز نويسندهاي جوان محسوب ميشد اما به لطف اين کتاب توانست در کنار نامهاي بزرگ ادبيات امريکاي لاتين قرار بگيرد.
برخي از منتقدان کتاب «گفتگو در کاتدرال» را شاخصترين اثر يوسا و يکي از مهمترين آثار در بازنمايي سيماي امريکاي لاتين ميدانند.
مترجم فارسي کتاب به اين نکته اشاره کرده که در رمان «گفتگو در کاتدرال» دو چيز بيش از هر چيز ديگر توجه خواننده را جلب ميکند. يکي وسعت دامنه آن و دربرگرفتن رويدادها و شخصيتهاي متعدد است و ديگري ساختار پيچيده رمان.
بستر رمان «گفتگو در کاتدرال» همچون بسياري ديگر از آثار يوسا بخشي از تاريخ معاصر پرو است که از دوران ديکتاتوري ژنرال مانوئل اودريا تا حکومت ويکتور بلائونده در اوايل دهه 1960 را دربرميگيرد. يوسا در اين بازه زماني تصويري از زندگي دهها شخصيت از بالاترين مقامهاي اوليگارشي حاکم تا روسپيان و پااندازان و لومپنها به دست داده و تصويري همهجانبه از پرو ارايه کرده است.
مروري بر کتاب «گفتگو در کاتدرال»
ساختار رمان «گفتگو در کاتدرال» به طور کلي مبتني بر گفتگو است. در چنين ساختاري حضور و نقش راوي در روايت به کمترين ميزان ميرسد و اين شخصيتها هستند که روايت داستان را در دست دارند و پيش ميبرند.
يوسا اولينبار و در سطحي پايينتر اين شيوه روايت را آزموده بود. او در رمان «خانه سبز» اولينبار الگويي روايي قبلياش را که بر رئاليسمي ساده استوار بود تغيير داد و به جز آنکه از مونتاژ زمان و مکان بهره برد در نوشتن زبان گفتگوهاي کتاب نيز راهي تازه در پيش گرفت. يوسا در کتاب «گفتگو در کاتدرال» شکل تکوينيافتهتر و کاملتري از اين شيوه را به کار گرفت.
شيوهاي که يوسا در استفاده از گفتگو در رمان «گفتگو در کاتدرال» به کار برده گفتگوهايي عادي نيست به اين معني که مثلا اگر شخصيتي سوالي را از کسي ميپرسد، پاسخ را کس ديگري در جاي ديگري ميدهد. به اين ترتيب در اين شيوه روايت در لحظهاي معين شخصيتهاي مختلف داستان را ميبينيم که هريک با گفتههاي خودشان داستان را پيش ميبرند.
سه گفتگوي اصلي و يک تکگويي همراه با چند گفتگوي فرعي ديگر سازنده روايت رمان «گفتگو در کاتدرال» است. البته روايتهاي پراکندهاي نيز در کنار گفتگوها جاي گرفته است که اغلب از زبان شخصيتها است و نه يک راوي واحد يا ناظري بيرون از متن اصلي داستان. از دل اين گفتگوها است که آدمها سربرميآورند و شناخته ميشوند و از درون گفتگوها است که رويداها تصوير ميشوند. مترجم فاسي کتاب درباره شيوه يوسا در روايت «گفتگو در کاتدرال» نوشته: «ترتيب مشخصي در آوردن گفتگوها نيست، يعني چنان نيست که هر گفتگو فصل يا فصلهايي از کتاب را خاص خود کرده باشد. بارگاس يوسا با مهارتي که بيگمان در اين زمينه بينظير است، اين گفتگوها را، که اگرچه با هم رابطه دارند، در مکانها و زمانهاي متفاوت روي ميدهند، درون شبکهاي پيچيده درهم آميخته است، آنچنان که گويي خواننده در هر لحظه آينهاي چندرويه پيش روي دارد که در هر يک از رويهها ميتواند يک يا چند شخصيت را ببيند.»
داستان کتاب «گفتگو در کاتدرال» با ملاقات دو شخصيت اصلي رمان يعني سانتياگو زاولا و آمبروسو پرادو و شرح مقدمات گفتگوي آنها در ميخانهاي به نام کاتدرال آغاز ميشود. اين گفتگو اما در فصل اول کتاب آغاز نميشود بلکه در سراسر داستان ادامه دارد و مثل يک نخ ماجراهاي پراکنده رمان را به هم وصل ميکند.
رمان «گفتگو در کاتدرال» را ميتوان رماني درباره ديکتاتوري در امريکاي لاتين نيز دانست که در آن وجه سياسي ماجراها با ظرافت و هنرمندانه شرح داده شده است.
درباره ماريو بارگاس يوسا نويسنده کتاب «گفتگو در کاتدرال»
ماريو بارگاي يوسا نويسنده، منتقد و روزنامهنگار مشهور پرويي و از مهمترين چهرههاي ادبيات امريکاي لاتين است که در سال 2010 برنده جايزه نوبل ادبيات شد. يوسا در سال 1936 در آرکيپاي پرو متولد شد. با جدايي پدر و مادر، او نزد خانواده مادرياش ماند که خانوادهاي نيمهاشرافي بودند. به دليل ماموريتهاي اين خانواده، يوسا مدتي همراه با آنها به بوليوي ميرود و سپس دوباره به پرو برميگردد. پس از آن، بخش عمدهاي از زندگي يوسا در اروپا سپري شده اما با اينحال او ارتباطش با پرو را نيز هميشه حفظ کرده است. يوسا اولين مجموعه داستانياش را با عنوان «رهبران» در سال 1959 منتشر کرد. يوسا نويسنده پرکاري است و بخش عمدهاي از آثارش شامل رمانهايي است که در سالهاي مختلف نوشته است و در آنها به مسايل مختلفي از جمله تاريخ و حکومتهاي امريکاي لاتين پرداخته است. «سور بز»، «چرا ادبيات؟»، «روياي سلت»، «جنگ آخر زمان»، «چه کسي پالومينو مولرو را کشت؟»، «مرگ در آند» و «قهرمان عصر ما» برخي از آثار يوسا است که به فارسي ترجمه شده است.
درباره ترجمه کتاب «گفتگو در کاتدرال»
کتاب «گفتگو در کاتدرال» با ترجمه عبدالله کوثري در نشر لوح فکر منتشر شده است.
عبدالله کوثري، متولد 1325 در همدان، از مهمترين و شناختهشدهترين مترجمان سالهاي اخير ايران است که آثار متعددي به خصوص در زمينه ادبيات با ترجمه او منتشر شده است. کوثري پيش از آنکه به ترجمه بپردازد شعرهايي در نشريات مختلف منتشر کرده بود و درواقع به عنوان شاعر شناخته ميشد و حتي در ده شب گوته نيز شعر خوانده بود. کوثري تحصيلات دانشگاهياش را در رشته اقتصاد در دانشگاه ملي سابق سپري کرد و پس از آن مدتي براي تکميل زبان انگليسي به انگلستان رفت و پس از بازگشت به ايران در کتابخانه دانشگاه ملي به کار مشغول شد. او تا چند سال به عنوان مترجم و ويراستار با پژوهشگاهها و دانشگاهها همکاري داشت اما در سال 1359 با کنارهگيري از اين مشاغل به عنوان مترجم حرفهاي به کار مشغول شد و البته گاهي نيز به ويراستاري پرداخت. در کار ترجمه کوثري تمرکز ويژهاي بر ادبيات امريکاي لاتين داشته و تعدادي از شاهکارهاي نويسندگان امريکاي لاتين توسط او به فارسي برگردانده شدهاند. او جوايزي هم براي ترجمه کسب کرده است. «دن کاسمورو»، «حکومت نظامي»، «ايران، جامعه کوتاه مدت»، «ريچارد سوم»، «ائوريپيدس»، «سنکا»، «جنگ آخر زمان»، «سور بز»، «پوست انداختن» و «مرگ در آند» برخي از ترجمههاي عبدالله کوثري هستند.
