رمان «شبح آلکساندر وُلف» اثر گايتو گازدانف
يک رمان معمايي و مهيجِ روانشناختي – فلسفي درباب عشق و زندگي و مرگ و گناه و رستگاري و تقدير و تصادف و دلهرههاي وجودي. رمان «شبح آلکساندر وُلف»، با عنوان اصلي ??????? ?????????? ??????، يکي از رمانهاي مطرح ادبيات مهاجرت روسيه است.
گايتو گازدانف در رمان «شبح آلکساندر ولف»، همچون داستايفسکي در رمان بزرگ «جنايت و مکافات»، به موضوع قتل و عذاب وجدان پس از آن ميپردازد.
رمان «شبح آلکساندر وُلف» رماني با طرحوتوطئه و داستاني بديع و ساختوپرداختي ماهرانه است؛ رماني که در آن برخي مسائل و دغدغههاي بنيادين بشري و پرسشها و بحرانهاي وجودي انسان، از خلال داستاني معمايي و جذاب، مطرح ميشود.
متن اصلي رمان «شبح آلکساندر وُلف» اولين بار بين سالهاي 1947 و 1948، بهصورت دنبالهدار، در نشري? روسزبان «نووي ژورنال» چاپ نيويورک منتشر شده است.
مروري بر رمان «شبح آلکساندر وُلف»
راوي و شخصيت اصلي رمان «شبح آلکساندر وُلف» يک مهاجر روس است که سالهاست بارِ جنايتي را به دوش ميکشد. او، در شانزدهسالگي و در بحبوح? جنگهاي داخلي در روسيه، سربازي را بهقصد دفاع از خود کشته است. سالها از آن ماجرا گذشته و راوي در پاريس ساکن شده است اما خاطر? دردناک آن قتل همچنان با اوست و اين خاطره وقتي پررنگتر ميشود که راوي داستاني از يک نويسند? انگليسي، به نام آلکساندر وُلف، ميخواند؛ داستاني به نام «جدال در استپ» که دقيقاً شرح همان جنايتيست که راوي سالها پيش مرتکب شده است. داستان از زبان راوي اولشخص نوشته شده و راوي هم خودِ مقتول است. در داستان «جدال در استپ» ماجراي تيرخوردن سرباز از راوي رمان «شبح آلکساندر وُلف» با جزئيات شرح داده شده است و راوي شک ندارد که نويسنده دقيقاً به همان قتلي که او مرتکب شده اشاره دارد. اما جريان چيست؟ آيا کسي که راوي به او شليک کرده نمرده بوده است؟ راوي بهجستجوي آلکساندر ولف برميآيد. ابتدا به او نامه مينويسد اما جوابي از آلکساندر ولف نميگيرد. در سفري کاري به لندن سراغ ناشري ميرود که مجموعهداستان «فردا خواهم آمد» را، که داستان «جدال در استپ» در آن منتشر شده، چاپ کرده است. ناشر اما به راوي ميگويد که فعلاً امکان ديدار با آلکساندر ولف وجود ندارد. او همچنين حرفي کنايي به راوي ميزند مبني بر اينکه راوي، در آن روز کذاييِ روبهرو شدن با سرباز، خوب نشانهگيري نکرده است.
در گيرودار درگيري راوي با معماي آلکساندر ولف، ماجرايي عاشقانه هم براي او پيش ميآيد و پاي زني به رمان باز ميشود؛ زني که راوي به او دل ميبازد و اين دلباختگي نيز خود موضوعي مهم در رمان «شبح آلکساندر ولف» است چون منظري تازه از زندگي را به روي راوي ميگشايد و او را از احساس پوچي و افسردگي نجات ميدهد.
اما فرجام ماجراي راوي چه خواهد شد؟ آيا او آلکساندر ولف را ملاقات خواهد کرد؟ آيا سربازي که راوي به او شليک کرده زنده مانده و واقعاً همان آلکساندر ولف است؟ آيا راوي ميتواند از دلهرهها و سردرگميها و احساس گناهش نجات يابد و به آرامش و رستگاري پايدار دست يابد؟ پاسخ اين پرسشها را با خواندن کامل رمان «شبح آلکساندر ولف» درخواهيد يافت.
رمان «شبح آلکساندر ولف» رمانيست که ما را با پرسشهايي خطير و بنيادين دربار? عشق و زندگي و مرگ و گناه و رستگاري و پوچي و نوميدي و اميد مواجه ميکند.
دربار? گايتو گازدانف، نويسند? رمان «شبح آلکساندر وُلف»
گايتو گازدانف، متولد 1903 و درگذشته به سال 1971، داستاننويس روسِ مقيم و تبع? فرانسه بود. گازدانف خود، مانند راوي رمان «شبح آلکساندر ولف»، تجرب? حضور در جنگ داخلي روسيه را داشت و در اين جنگ در صف سربازان ارتش سفيد جنگيده بود. او در سال 1920 از روسيه گريخت و به فرانسه مهاجرت کرد و در آنجا بود که نخستين داستانهايش را منتشر کرد و توجه و تحسين منتقدان را برانگيخت و از او بهعنوان يکي از مستعدترين نويسندگان مهاجر ياد کردند.
رمان «شبي با کلر» اولين رمان و از آثار مشهور گازدانف است. اين رمان مورد تحسين ماکسيم گورکي و ولاديسلاو خداسويچ واقع شد.
گازدانف در دوران جنگ جهاني دوم يکي از اعضاي مقاومت فرانسه بود. او همچنين در سال 1953 همکاري با راديو آزادي را آغاز کرد و در آنجا به تهيه و اجراي برنامهاي دربار? ادبيات روسي پرداخت. اين همکاري تا زمان مرگ گازدانف در سال 1971 ادامه يافت.
گازدانف اگرچه به زبان فرانسه تسلط داشت اما داستانهايش را به روسي مينوشت. آثار او هرگز در اتحاد جماهير شوروي به چاپ نرسيد و پس از فروپاشي شوروي بود که انتشار آثارش در روسيه آغاز شد.
از ديگر آثار گايتو گازدانف ميتوان به رمانهاي «بازگشت بودا» و «پرواز» و داستان کوتاه «قوهاي سياه» اشاره کرد.
دربار? ترجم? فارسي رمان «شبح آلکساندر وُلف»
رمان «شبح آلکساندر وُلف» با ترجم? نسترن زندي، همراه با يادداشتي در معرفي نويسنده، در نشر نو منتشر شده است.
نسترن زندي، متولد 1351، مترجم ايراني است. از ترجمههاي او ميتوان به کتابهاي «برهوت همدلي: در باب خشونت و شرارت»، «از بهزاد تا رضا عباسي: سير تکاملي مينياتور در سد? دهم و اوايل سد? يازدهم هجري» و «ايوسيف برودسکي: گزيد? شعرها، سخنراني نوبل، ويژگيهاي شعر، زندگينامه» اشاره کرد.
