دن کاسمورو

کتاب «دن کاسمورو» اثر ماشادو دِ آسيس، ترجمه عبدالله کوثري، نشر ني
رماني کلاسيک که در کنار شرح سرگذشت قهرمان داستان تصويري از يک دوران هم به دست داده است. دست‌کم مي‌توان گفت در خود امريکاي لاتين «دن کاسمورو» به عنوان شاخص‌ترين اثر ماشادو د آسيس شناخته مي‌شود و درباره آن بسيار گفته و نوشته‌اند.
رمان «دن کاسمورو» در دهه 1890 نوشته شد اما 97 فصل از 149 فصل آن در دهه 1850 مي‌گذرد و اين دوره نوجواني بنتو سانتياگو و دلدادگي او به دختر همسايه است و راوي درواقع اينک در حال به ياد آوردن گذشته و خاطرات آن دوران است.
اينکه رمان «دن کاسمورو» در 1890 نوشته شده اما بخشي از آن به 1850 مربوط است سبب شده نوعي مقايسه ميان دو دوران در رمان شکل بگيرد و اين موضوع به درک بهتر مناسبات و ساختار اجتماعي و تاريخي برزيل که در اين کتاب مورد توجه است کمک مي‌کند.
ماشادو د آسيس به واسطه رئاليسم خاص خودش در کتاب «دن کاسمورو» نشان مي‌دهد که جامعه برزيل در اواخر قرن نوزدهم تا چه پايه محافظه‌کار و عقب‌مانده بوده است. تصويري از آداب و رسوم عامه در اين رمان به نمايش درآمده و آسيس با ديدي انتقادي به وضعيت زمانه‌‌اش نگريسته است.

مروري بر کتاب «دن کاسمورو»
در کتاب «دن کاسمورو»، راوي داستان در ميانسالي نگاهي به گذشته زندگي‌اش مي‌اندازد. او از کودکي آغاز مي‌کند و شرحي از ماجرايي عاشقانه که به سال‌هاي نوجواني‌اش مربوط است مي‌دهد. رابطه‌اي که به ازدواج منجر مي‌شود و در طول زمان پيش مي‌آيد و مراحل بعدي زندگي سرمي‌رسند که همراه با ملال و نوعي از سرخوردگي است و در نهايت فاجعه از راه مي‌رسد.
شخصيت اصلي رمان «دن کاسمورو»، بنتو سانتياگو نام دارد و البته اطرافيان و همسايگانش او را دن کاسمورو مي‌نامند. ما در اين رمان شرح او را از سرگذشت خودش مي‌خوانيم و البته نکته قابل توجه اين است که به واسطه سرگذشت فردي دن کاسمورو تصويري از وضعيت جمعي و اجتماعي برزيل هم به دست داده شده است. در روايت رمان مي‌بينيم که در جامعه برزيل هنوز زالو و داروي قي‌آور روش‌هاي رايج معالجه است و نذر مادري براي اينکه فرزندي نازاده را کشيش کند امري پذيرفته شده و قابل قبول است.
در کتاب «دن کاسمورو» با راوي غيرقابل اعتماد روبرو هستيم و اين را خواننده در حين خواندن رمان درمي‌يابد. شايد گذشت زمان و انباشت يادها و خاطره‌ها و حوادث گوناگون در سير زندگي راوي موجب شده که ذهن او دچار اغتشاش شود و اغتشاش ذهني او به روايت‌اش از واقعيت هم بکشد. او خود اعتراف مي‌کند که حافظه‌اش چنان که بايد ياري‌اش نمي‌کند و اين اعتراف راه براي خطاي روايت باز مي‌کند. از اين طريق ماشادو قطعيت را از رئاليسم خود پاک مي‌کند و اين ترفندي است که او در دو شاهکاري ديگرش هم به کار بسته است: در کتاب «خاطرات پس از مرگ براس کوباس» راوي مرده است و فارغ از داوري زندگان و از جايگاهي فراتر از آنها زندگي خود را روايت مي‌کند و در «کينکاس بوربا» هم قهرمان داستان گرفتاري نوعي جنون است.
ماشادو د آسيس نويسنده‌اي شکاک و بدبين است و تمام قواعد و نهادهاي جاافتاده زمانه‌اش را دست مي‌اندازد؛ از امپراتوري و کليساي کاتوليک گرفته تا علم‌زدگي افراطي حاکم بر قرن نوزدهم. در رمان «دن کاسمورو» نيز اين نگاه شکاک ماشادو به وضوح ديده مي‌شود.
ماشادو د آسيس در کتاب «دن کاسمورو» به ذهنيت و روان شخصيت‌هاي داستاني‌اش توجه کرده و به کنکاش در درون آنها پرداخته است و اين ويژگي داستان او را خواندتي‌تر کرده است.

درباره ماشادو دِ آسيس نويسنده کتاب «دن کاسمورو»
ژواکيم ماريا ماشادو د آسيس شاعر و نويسنده مشهور برزيلي است که در سال 1839 در خانواده‌اي تهيدست متولد شد و در 1908 از دنيا رفت. او نخست کارگر چاپخانه بود اما سرانجام به يکي از مهم‌ترين چهره‌هاي فرهنگي برزيل تبديل شد و بنيانگذار و رئيس دايمي فرهنگستان برزيل شد. ماشادو دِ آسيس در دوراني که در چاپخانه کار مي‌کرد با شوقي فراوان هر کتابي را که به دستش مي‌رسيد مي‌خواند و اين سبب شد که او دانش زيادي در ادبيات و هنر و فلسفه کسب کند. او کار در دنياي چاپ را با حروفچيني و تصحيح آغاز کرد و سپس نويسنده ستون در صفحه حوادث روزنامه‌ها شد. او پيگيرانه مي‌خواند و مي‌نوشت و مي‌توان گفت در همه عرصه‌هاي ادبيات آثاري منتشر کرده است: رمان، داستان کوتاه، شعر، نمايشنامه و روزنامه‌نگاري و نقدنويسي. عمده شهرت ماشادو به سه رمان او مربوط است: «خاطرات پس از مرگ براي کوباس»، «کينکاس بوربا» و «دن کاسمورو». ماشادو يکي از مهم‌ترين رمان‌نويسان امريکاي لاتين است. مجموعه آثار او شامل سي و يک جلد است که چاپ اول آن در 1936 منتشر شد. «دن کاسمورو»، «خاطرات پس از مرگ براس کوباس»، «کينکاس بوربا»، «کليساي شيطان»، «روانکاو و داستان‌هاي ديگر» برخي از آثار ماشادو دِ آسيس است که به فارسي ترجمه شده‌اند.

درباره ترجمه کتاب «دن کاسمورو»
کتاب «دن کاسمورو» با ترجمه عبدالله کوثري در نشر ني منتشر شده است.
عبدالله کوثري، متولد 1325 در همدان، از مهم‌ترين و شناخته‌شده‌ترين مترجمان سال‌هاي اخير ايران است که آثار متعددي به خصوص در زمينه ادبيات با ترجمه او منتشر شده است. کوثري پيش از آنکه به ترجمه بپردازد شعرهايي در نشريات مختلف منتشر کرده بود و درواقع به عنوان شاعر شناخته مي‌شد و حتي در ده شب گوته نيز شعر خوانده بود. کوثري تحصيلات دانشگاهي‌اش را در رشته اقتصاد در دانشگاه ملي سابق سپري کرد و پس از آن مدتي براي تکميل زبان انگليسي به انگلستان رفت و پس از بازگشت به ايران در کتابخانه دانشگاه ملي به کار مشغول شد. او تا چند سال به عنوان مترجم و ويراستار با پژوهشگاه‌ها و دانشگاه‌ها همکاري داشت اما در سال 1359 با کناره‌گيري از اين مشاغل به عنوان مترجم حرفه‌اي به کار مشغول شد و البته گاهي نيز به ويراستاري پرداخت. در کار ترجمه کوثري تمرکز ويژه‌اي بر ادبيات امريکاي لاتين داشته و تعدادي از شاهکارهاي نويسندگان امريکاي لاتين توسط او به فارسي برگردانده شده‌اند. او جوايزي هم براي ترجمه کسب کرده است. «دن کاسمورو»، «حکومت نظامي»، «ايران، جامعه کوتاه مدت»، «ريچارد سوم»، «ائوريپيدس»، «سنکا»، «جنگ آخر زمان»، «سور بز»، «پوست انداختن» و «مرگ در آند» برخي از ترجمه‌هاي عبدالله کوثري هستند.